سلام ایرانی

انواع استفاده‌های کاربردی از گیاهان در فضای سبز
نویسنده : جواد حیدری - ساعت ۱٠:٠۱ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ۱٥ اردیبهشت ۱۳۸۸
 

مقدمه

معمولا گیاهان برای زیباسازی مناظر با استفاده از ویژگی‌های زیبایشان بکار می‌روند. عبارت استفاده کاربردی از گیاهان بیانگر این مطلب است که گیاهان علاوه بر زیباسازی محیط وظایف دیگری نیز در فضای سبز انجام می‌دهند. گیاهان با داشتن ویژگی‌هایی نظیر ارتفاع و گستردگی ، برای رشد در فضای سبز نیازهای تربیتی دارند. اخیرا بیشتر ویژگی‌های کاربردی گیاهان شناخته شده است. گیاهان می‌توانند بطور کاربردی برای حل بعضی از مشکلات محیطی در مکانهایی که استعداد آن را دارند، مورد استفاده قرار گیرند.

این کاربردها ممکن است شامل نیاز به خلوت و تنهایی ، حمایت از اشعه و نور مستقیم خورشید در پنجره‌ها یا سایه روی یک ایوان باشد. یک ردیف کم عرض از درختچه‌های باریک در مرزهای یک مسیر می‌تواند صدا را کاهش دهد، از بهم ریختگی در هنگام وارد شدن به حیاط جلوگیری کند و یا شاید دیدهای ناخوشایند نظیر یک مرکز خرید یا ردیفی از ساختمان را بپوشاند. رویکرد معاصر طراحی منظر مسکونی ، یک فرآیند را در طراحی وارد می‌کند. در این فرآیند احتیاجات و هدفهای مالک و شرایطی از ساختمان مشخص شده‌اند.

در یک تجزیه و تحلیل ، این هدفها و ویژگی‌ها ، نیازها و پیشنهادهای یک برنامه را برای بهبود منظر مشخص می‌کند. لازم به ذکر است که مسایل منظر نمی‌تواند فقط با عنصر گیاهی حل شود. کفپوش‌ها و سازه‌ها بطور مساوی مهم هستند. پرچین‌ها و دیوارها به عنوان عناصر عملکردی بوده و مقداری پوشیدگی و خلوت را مانند گیاهان چوبی فراهم می‌کنند در حالی که ممکن است نیاز کمتری نیز به نگهداری داشته باشند.

استفاده از گیاهان در معماری

گیاهان می‌توانند با استفاده از ویژگی‌های شاخه و برگها و عادت رشد متفاوتشان به شکل دیوارها ، سایه بان یا کفپوش عمل کنند. یک ردیف ایستاده از درختان یا درختچه‌ها می‌تواند دیوارهایی برای فیلتر کردن یا بستن منظر خلق کند یا یک سایه بان از شاخه‌های درخت می‌تواند حسی از سرپناه را بوجود آورد. گیاهان پوششی با شاخ و برگ یک شکل و مشخصات بافتشان می‌توانند احساسی از یک کفپوش معماری را بوجود آورند. همچنین می‌توانند یک مرز را تعریف کنند.

استفاده از گیاهان در مهندسی

درختان می‌توانند نور را قبل از اینکه به اطراف برسد منتشر یا متوقف کنند. استفاده از گیاهان در مهندسی شامل کاربرد آنها برای محافظت یا ملایم کردن بازتاب نور خورشید از روی سطح آب یا سطوح صیقلی براق یا برای محدود کردن نور ماشین‌ها یا نور خیابانها می‌باشد. ایجاد یک لپه از گیاهان پوششی در طول یک مسیر ورودی یا در گوشه‌های یک پیاده رو توجه و حرکت افراد را هدایت می‌کند. تردد در طول پیاده روها و سواره‌ها می‌تواند با درختان و درختچه‌ها هدایت شود. گیاهان می‌توانند صدا را بوسیله شاخ و برگ و حرکت آنها جمع آوری ، جذب و منحرف کنند، بویژه زمانی که گیاهان با فرم زمین هماهنگی داشته باشند، در کنترل صدا مفیدترند. گیاهان می‌توانند عناصر آلاینده هوا را با تولید بوی خوش و معطر گل‌ها یا شاخ و برگهایشان ازبین ببرند.

استفاده از گیاهان در زیباشناسی

درختان سایه دار برگریز می‌توانند برای محافظت از گرمای خورشید در تابستان مورد استفاده قرار گیرند و یا در زمستان باعث نفوذ اشعه خورشید به زمین یا روی دیوارها و پنجره‌های یک ساختمان شوند. درختچه‌های بلند به عنوان یک بادشکن برای کاهش سرعت باد و نیز تغییرات اشعه خورشید یا سطوح نوری با سایه دهی بکار می‌روند.

استفاده از گیاهان در کنترل آب و هوا

استفاده زیباشناسی از گیاهان قابل فهم‌ترین کاربرد آنها می‌باشد. گیاهان عمدتا به خاطر زیبایی مورد استفاده قرار می‌گیرند. متاسفانه بیشتر مردم فکر می‌کنند این تنها دلیل استفاده از گیاهان برای منظر است. از لحاظ زیباشناسی ، گیاهان می‌توانند بخشی از یک مجسمه زنده باشند. همچنین وقتی در برابر یک دیوار مسطح یا نرده‌ای قرار می‌گیرند سایه‌ای جالب از شاخه و برگهایشان خلق می‌کنند.

گیاهان می‌توانند به عنوان پس زمینه برای دیگر گیاهان بکار روند و یا به صورت منظم برای فراهم کردن ارتباط بصری ساختارهای غیر مرتبط استفاده شوند. گیاهان محیطی مناسب برای پرندگان و دیگر حیوانات وحشی فراهم می‌کنند. گیاهان ممکن است برای اهداف متنوعی در منظر مدرن بکار روند. شاید به ندرت از جنبه تزئینی مطرح باشند ولی ترجیحا با چندین نقش برای ساختن منظری مدرن ، جذاب و کاربردی بکار گرفته می‌شوند.

ارتباط با سایر علوم

·         اکولوژی: به مطالعه چگونگی سازش گیاهان مورد استفاده در فضای سبز با محیط و ارتباط آنها با یکدیگر می‌پردازد.

·         فیزیولوژی: نحوه کار و فعالیت گیاهان از سطح اندامکهای درون سلول تا بافتها - اندامها و خود گیاه مطالعه می‌شود.

·         آناتومی: ساختمان داخلی گیاهان مورد استفاده در فضای سبز را مورد مطالعه قرار می‌دهد.